Çekmece Rayı Ölçüsü Nasıl Belirlenir?

Çekmece rayı ölçüsü neye göre seçilir?

Çekmece rayı ölçüsü, rayın kapalı haldeki boyudur ve dolabın iç derinliğine göre seçilir: iç derinliği ölçer, bu derinliğe sığan en uzun standart boyu alırsınız. "35, 40, 45 cm ray" denince kastedilen budur. Çekmecenin ne kadar dışarı çıkacağı ve kutunun ne genişlikte yapılacağı ise ray tipine göre ayrıca hesaplanır.

Rayı değiştirmek için eskisini söktünüz, üzerinde hiçbir yazı yok ve dükkânda "kaçlık?" sorusuyla karşılaştınız. Ya da usta yeni dolabın çekmecelerini çıkaracak, hangi boyu sipariş edeceğini soruyor. İki durumda da cevap aynı yerden başlar: metre ve dolabın içi.

Dolap iç derinliği nasıl ölçülür?

Dolap iç derinliği, gövdenin ön kenarından arka panelin iç yüzüne kadar olan mesafedir; rayın oturacağı yan panelin üzerinden ölçülür. Ölçümde dolabın en dar noktası esas alınır, çünkü ray o noktaya çarparsa çekmece kapanmaz.

1. Çekmeceyi çıkarın, metreyi yan panelin rayın vidalanacağı yüksekliğine dayayın.
2. Ön kenardan arka panelin iç yüzüne kadar ölçün. Arka panel bir kanala oturuyorsa kanalın önünden ölçün.
3. Arka tarafta su borusu, priz, sifon ya da duvar çıkıntısı varsa onun önüne kadar ölçün.
4. Çıkan sayıdan küçük ya da ona eşit olan en büyük standart ray boyunu seçin.

Peki dolabın içi 47 cm ölçüldü, 45'lik mi 50'lik mi? 45'lik. 50 cm ray 47 cm'lik boşluğa girmez; arka uç panele dayanır, çekmece önü kapanmaz. Kataloğumuzdaki raylar 5 cm aralıklarla (250, 300, 350 mm…) üretildiği için arada kalan 2 cm kayıp değil, montaj payıdır.

Eski rayın boyunu bilmek istiyorsanız rayı söküp kapalı haldeyken uçtan uca ölçün. Açıkken ölçülen değer rayın boyu değil, açılma mesafesidir.

40 cm ray çekmeceyi 40 cm açar mı?

Hayır. Ray boyu ile açılma mesafesi aynı şey değildir. Tek açılımlı raylarda çekmecenin bir kısmı her zaman gövdenin içinde kalır; tam açılımlı raylarda ise çekmece neredeyse tüm boyuyla dışarı çıkar. Aşağıdaki tablo, kataloğumuzdaki iki Häfele ray ailesinin ürün sayfalarındaki değerlerden derlendi.

Tablodan çıkan pratik sonuç şu: 45 cm'lik tek açılımlı bir rayda çekmecenin arka 10 cm kadarı dolabın içinde kalır. Derin tencere çekmecesinde arkadaki kapağa uzanmak istiyorsanız tam açılım gerekir. Häfele Matrix UMS30 gizli ray tam açılımlıdır ve 30 kg taşıma kapasitesiyle listelenir; Häfele POW gizli ray tek açılımlı, 25 kg; Häfele EGO naylon tekerlekli ray tek açılımlı, 12 kg.

Çekmece genişliği ray tipine göre nasıl hesaplanır?

Çekmece kutusunun genişliği, gövdenin iç genişliğinden ray tipinin istediği pay çıkarılarak bulunur. Yan montajlı raylarda pay, rayın ve tekerleğin yanda kapladığı boşluktur; gizli raylarda ray çekmecenin altında kaldığı için hesap farklı yapılır. Payı yanlış alırsanız kutu ya sıkışır ya da yalpalar.

Örnek olarak 18 mm yonga levhadan yapılmış 60 cm'lik bir alt dolabı alalım. Gövdenin iç genişliği 600 − 2 × 18 = 564 mm olur.

Tekerlekli klasik rayda: klasik raylar arasındaki Häfele EGO'nun ürün sayfası kuralı "en fazla çekmece genişliği = gövde içi genişlik − 25 mm" diyor. 564 − 25 = 539 mm; çekmece kutusunun dış genişliği en fazla 539 mm yapılır.

Gizli rayda: Häfele POW'un ürün sayfası formülü "kabin içi genişlik − 49 mm + 2 × 19 mm (çekmece yan panel kalınlığı)". Formüldeki 19 mm, çekmece yanının kalınlığıdır; POW 18 mm ahşap yan için listelendiğinden 18 mm yanla hesap 564 − 49 + 36 = 551 mm çıkar (19 mm yanla 553 mm). Yani aynı dolapta gizli raylı çekmece, tekerlekli raylıdan 12 mm daha geniş yapılır. Çekmecenin iç genişliği ise 564 − 49 = 515 mm'dir.

İki hesabı karıştırmak kutunun yeniden kesilmesine yol açar: tekerlekli raya göre kesilmiş kutu gizli raya takılınca iki yanda boşluk kalır; tersi ise gövdeye sığmaz.

Ustaya not: gizli rayda çekmece boyu

Gizli rayda çekmece kutusunun boyu ray boyuna eşit yapılır. Häfele'nin Matrix Runner UM A gizli ray ailesinin teknik föyü bu kuralı "çekmece boyu = ray boyu" diye verir ve gerekli gövde derinliğini ray boyunun 18 mm fazlası olarak listeler: 450 mm ray için 468 mm. Bu föy bizim kataloğumuzdaki UMS30 ve POW için değil, aynı üreticinin başka bir gizli ray ailesi içindir; ilke aynıdır, kesin pay için kullandığınız rayın montaj föyüne bakın. POW'un ürün sayfası ayrıca yan panele 32 mm delik sistemine vidalandığını ve yükseklik ayarı olduğunu belirtir.

Eski çekmece rayı nasıl çıkarılır?

Çekmece rayını sökmenin ilk adımı çekmeceyi raydan ayırmaktır; bu da ray tipine göre değişir. Çekmece ayrıldıktan sonra gövdedeki ray vidalarından sökülür. Zorlamak yerine önce ray tipini tanımak, hem rayı hem çekmece önünü korur.

Tekerlekli klasik ray (EGO gibi): çekmeceyi sonuna kadar açın, ön tarafını hafifçe yukarı kaldırıp kendinize doğru çekin; çekmecedeki tekerlek gövdedeki rayın durdurucusunu aşar ve çekmece çıkar. Takarken tersini yapın: çekmecenin tekerleklerini gövde rayına oturtup itin.

Gizli ray (POW, UMS30 gibi): bu raylar çekmeceye ön tarafta, çekmece tabanının altındaki mandallarla bağlanır. Çekmeceyi açın, altına elinizi uzatıp iki yandaki mandalı serbest bırakın, sonra çekmeceyi hafifçe kaldırarak çekin. Raylar gövdede kalır.

Bilyalı teleskopik ray: çoğu modelde çekmece sonuna kadar açıldığında ray profilinin üzerinde küçük plastik bir tırnak görünür. Bir yandaki tırnak aşağı, öbür yandaki yukarı bastırılırken çekmece çekilerek ayrılır. Tırnağın yönü üreticiye göre değişir.

Rayı yenisiyle değiştirecekseniz eski vida deliklerini kullanmak cazip gelir. Yeni ray aynı tipte ve aynı boydaysa çoğu zaman olur; tip değişiyorsa (tekerlekliden gizliye gibi) çekmece kutusunun da değişmesi gerekir. Bu dönüşümün ayrıntısını gizli ray mı teleskopik ray mı yazımızda anlattık.

Yanlış ray ölçüsünün dört belirtisi

Ray ölçüsü yanlış seçildiğinde sorun genellikle montajdan hemen sonra belli olur. Aşağıdaki belirtilerden biri varsa önce ray boyunu ve çekmece genişliğini kontrol edin.

• Çekmece önü tam kapanmıyor, 1-2 cm açık kalıyor: ray dolap derinliğinden uzun, arka uç panele dayanıyor.
• Çekmece kapanınca gövdenin içine fazla giriyor: ray kısa, ön durdurucu yanlış yerde kalmış.
• Çekmece sıkı açılıyor, yanlar sürtüyor: kutu ray payına göre geniş kesilmiş.
• Çekmece yalpalıyor, bir yana kayıyor: kutu dar kesilmiş ya da iki ray aynı yükseklikte vidalanmamış.

Doğru ölçüyü bulduktan sonra boy, açılım ve taşıma kapasitesi seçeneklerini ray ve çekmece sistemi kategorisinde karşılaştırabilirsiniz. Frenli modeller için gizli raylar, Häfele'nin diğer donanımları için Häfele (hafele) marka sayfası iyi bir başlangıç.

Sık Sorulan Sorular

Mutfak çekmecesi için kaç cm ray alınır?

Mutfak alt dolabının iç derinliğini ölçün ve bu derinliği geçmeyen en büyük standart ray boyunu seçin. Arka panelde boru, priz ya da sifon varsa iç derinlik onun önüne kadar ölçülür; evye altı dolapta bu yüzden genellikle daha kısa ray gerekir.

45 cm ray ile 45'lik ray aynı şey mi?

Evet. Piyasada "45'lik ray" ifadesi, kapalı boyu 450 mm olan rayı anlatır. Bu sayı çekmecenin açılma mesafesini değil, rayın kendi boyunu gösterir; açılma mesafesi ray tipine göre ürün sayfasında ayrıca yazar.

Çekmece rayı sağ ve sol diye ayrılır mı?

Raylar çift olarak satılır ve bir çiftte sağ ile sol ray bulunur. Kataloğumuzdaki Häfele POW ve EGO raylarının ürün sayfalarında adet "1 çift" olarak geçer; tek ray değiştirecekseniz de aynı tipte ve boyda çift almak, iki yanın aynı hızda çalışması için daha güvenlidir.

Gizli ray her çekmece kalınlığına uyar mı?

Uymaz. Gizli raylar belli bir çekmece yan kalınlığına göre üretilir. Häfele POW ve Matrix UMS30 gizli raylar 18 mm ahşap çekmece yanı için listelenir; farklı kalınlıkta yan panelde mandal oturmayabilir.