Gazlı Piston Nasıl Takılır? 80N ve 100N Ne Demek?

Gazlı piston, kapağa ve gövdeye vidalanan iki bağlantı parçasının arasına klipslenir; asıl iş vidalamadan önce başlar. Önce kapağı tartarsınız, sonra Newton değerini seçer, bağlantı noktalarını işaretlersiniz. Yanlış noktaya takılan doğru piston da yanlış Newton değerindeki piston da kapağı açık tutmakta ya da kapanmakta zorlanır.

80N ve 100N ne demek?

Gazlı pistondaki 80N ve 100N, pistonun yay kuvvetini Newton cinsinden gösterir. Newton bir kuvvet birimidir ve 100 N yaklaşık 10 kilogramlık ağırlığın kuvvetine denk gelir. Yine de bu rakam, 100N pistonun 10 kiloluk dolap kapağını kaldıracağı anlamına gelmez.

Sebep kaldıraç. Piston kapağı ortasından değil, menteşeye yakın bir noktadan iter; kapak yükseldikçe kuvvetin işe yarayan kısmı da değişir. Häfele'nin İngiltere kataloğundaki örnek tablo bu farkı açıkça gösteriyor: 100 N'lik tek piston, 90° açılan 300 mm yüksekliğindeki kapakta en fazla 3 kg, 600 mm yüksekliğindekinde 1,5 kg taşıyor.

Kapağa kaç Newton piston gerekir?

Kapağa gereken Newton değerini üç bilgi belirler: kapağın kilosu, yüksekliği ve açılma açısı. Bu üçünü üreticinin tablosunda kesiştirirsiniz. Häfele'nin örnek tablosu tek piston içindir ve iki piston takıldığında taşıma kapasitesi iki katına çıkar.

Tek piston, 90° açılma, azami kapak ağırlığı. Kaynak: Häfele U.K. kataloğu, 373.82.90x gazlı piston.

Kapak 110° açılacaksa kapasite düşer: aynı katalogda 100 N için değerler 2,6, 1,9, 1,6 ve 1,3 kg. Tablo başka bir Häfele ürün koduna ait; sitemizdeki Runa sayfalarında böyle bir tablo yok. Bu yüzden değerleri seçim için yol gösterici sayın; ürünle gelen bir talimat ya da satıcının verdiği bilgi farklıysa onu esas alın.

Bir örnekle bakalım: 400 mm yüksekliğinde, tartıda 4 kg gelen ve 90° açılacak bir kapak olsun. Tek 100 N yetmez (2,2 kg), iki 100 N toplamda 4,4 kg taşır ve kapağı karşılar. İki 80 N ise 3,6 kg'da kalır.

Sitedeki gazlı pistonlar 100 N: frenli Häfele Runa Plus antrasit ve beyaz, ürün adında fren ibaresi geçmeyen Häfele Runa beyaz ve antrasit, bir de frensiz STD gri. İki piston da kapağı karşılamıyorsa kalkar kapak sistemleri arasından bir mekanizmaya geçmek gerekebilir; bunu kalkar kapak mekanizması seçimi yazısında anlattık.

Tek piston mu, iki piston mu?

Häfele Runa Plus ürün sayfası, genişliği 600 mm ile 900 mm arasındaki kapaklarda iki piston önerir. Amaç yalnız kapasite değildir; kapağın iki yandan paralel ve aynı anda açılmasıdır. Tek pistonlu geniş kapak, piston tarafından kalkıp karşı köşeden geride kalabilir.

Gazlı piston nasıl takılır?

Gazlı piston takmak için menteşeli kapak hazır olmalı; piston menteşenin yerine geçmez, onunla birlikte çalışır. Sıra şöyledir: kapağı tartın, noktaları işaretleyin, bağlantı parçalarını vidalayın, pistonu klipsleyin ve kapağı deneyin. Häfele Runa ürün sayfaları da montajı "bağlantı elemanları vidalanarak, gazlı piston klipslenerek" diye tarif eder.

1. Paketi kontrol edin. Runa ve Runa Plus paketinde 1 piston, gövde ve kapak bağlantı parçaları ile 5 bağlantı vidası bulunur (Runa Plus'ta kapak parçası pistonla birlikte gelir). Runa'nın kapak parçası ahşap kapak içindir; alüminyum çerçeveli kapakta takmadan önce uygun bağlantı parçasını sorun.
2. Menteşeyi bitirin. Kapak, dolap menteşesi ile üstten gövdeye bağlı ve düzgün açılıp kapanıyor olmalı. Menteşe tipini dolap menteşesi türleri yazısında bulabilirsiniz.
3. Noktaları işaretleyin. Ürünle bir talimat geldiyse onun ölçülerini gövde yan paneline ve kapağın iç yüzüne geçirin. Gelmediyse satıcıya sorun; aşağıdaki tablo, Häfele'nin 270 mm'lik başka bir pistonu için verdiği örnek ölçüleri gösteriyor.
4. Bağlantı parçalarını vidalayın. Gövde parçası yan panele, kapak parçası kapağın iç yüzüne gider. İki piston kullanıyorsanız sol ve sağ tarafı aynı ölçüyle işaretleyin.
5. Kapağı açın, pistonu klipsleyin. Piston serbest hâlde açık boyundadır, bu yüzden kapağı açıp bir elle destekleyerek uçları yerine oturtmak işi kolaylaştırır. Hangi ucun nereye geleceğini ürünün şemasından ya da satıcıdan teyit edin.
6. Deneyin. Kapak açıkken yerinde durmalı, kapanırken tam oturmalı ve çarpılmadan hareket etmeli. Sorun varsa alttaki belirti tablosuna bakın.

Bağlantı noktaları hangi ölçüyle işaretlenir?

Tam bindirme menteşe ile örnek ölçüler. Kaynak: Häfele U.K. kataloğu, 373.82.90x.

Katalog çizimine göre X, gövde bağlantı noktasının dolabın ön tarafından mesafesi; Y, aynı noktanın menteşenin bağlı olduğu panelden mesafesi; Z ise kapak bağlantı noktasının kapağın menteşeli kenarından mesafesidir. Çizim menteşeyi altta gösterir; kalkar kapakta menteşeli kenar üsttedir. 110°'de Y ve Z, 90°'ye göre küçülür. Beyaz Runa'nın ürün sayfası açılma açısını 75–110° olarak verir; tabloyu başka bir modelde kullanmadan önce o modelin ölçülerini satıcıdan teyit edin.

Eski piston nasıl sökülür, ölçüsü nasıl alınır?

Eski pistonu sökmek için önce kapağı desteklersiniz, çünkü piston ayrıldığında kapak kendi ağırlığıyla düşer. Sonra klipsli uçları bağlantı parçalarından çıkarırsınız. Yeni pistonu seçerken yalnız Newton değerine değil, açık boya ve bağlantı parçalarının yerine de bakarsınız.

Üzerinde yazı okunuyorsa model kodunu ve Newton değerini not edin. Okunmuyorsa pistonu açık hâlde uçtan uca ölçün; Häfele'nin tablodaki modeli 270 mm'dir. Yeni pistonun boyu eskisinden farklıysa vida yerleri de değişebilir. Sitedeki ürün sayfalarında boy yazmadığı için Häfele ürünleri arasından seçim yapmadan önce ölçüyü satıcıya sorun.

Gazlı piston çok sertse ya da kapak kapanmıyorsa ne yapılır?

Gazlı piston sorunlarının çoğu kuvvet ile kapak arasındaki uyumsuzluktan ya da yanlış bağlantı noktasından çıkar. Teşhisi kapağın hareketine bakarak yapın. Vidaları sökmeden önce kapağı yeniden tartın ve değeri tabloyla karşılaştırın; menteşe kaynaklı eğrilikleri de ayrı değerlendirin.

Ustaya not

Gazlı yay üreticilerinin kuralları mobilya pistonunda da işe yarar. Bansbach'ın montaj notları şunları söylüyor:

• Piston milini yağlamayın ve boyamayın; gazlı yay bakım istemez.
• Mile darbe, çizik ve kir gelmesini önleyin. Sızdırmazlık sistemi buradan bozulur.
• Pistona eğme ve yan kuvvet bindirmeyin. Bağlantı parçalarının hizası bu yüzden önemlidir.
• Mil aşağı bakmalıdır; Stabilus da mümkünse aynı yönü önerir.

Bizim önerimiz de şu: kapak ya da gövde boyanacaksa boya mile gelmesin diye pistonu önce sökün. Mobilya pistonunda takma yönünü ürünün şemasından ya da satıcıdan teyit edin.

Sık Sorulan Sorular

Gazlı piston tamir edilir mi?

Gazlı piston tamire açılmaz, değiştirilir. Bansbach'a göre gazlı yayın iç basıncı yaklaşık 300 bara kadar çıkabilir ve talimat olmadan açılmamalıdır. Gazını kaybetmiş pistonu yenisiyle değiştirmek güvenli yoldur. Bansbach, gövdesi ezilmiş ya da mili eğilmiş gibi gözle görülür hasarlı yaylarda basıncın sökmeden önce boşaltılmasını ister; böyle bir pistonda satıcıya ya da üreticiye danışın.

Gazlı piston neden bozulur?

Gazlı piston çoğunlukla mil yüzeyi ve sızdırmazlık zarar gördüğünde bozulur. Üreticiler çizik, kir, boya, darbe, eğme ve yan kuvvete karşı uyarır. Kapasitesinin üstünde bir kapak ya da eğik bağlantı da pistonu ve kapağı zorlar.

100N yerine 120N piston takılır mı?

100N yerine 120N piston, kapağın ağırlığı ve yüksekliği 120 N aralığına uyuyorsa takılır. Yalnız güçlü olsun diye seçilirse kapak sert açılır ve kapanması zorlaşır. Kapağı tartıp tablodan bakın; gerekirse önce aynı Newton'dan iki piston seçeneğini değerlendirin.

Gazlı piston frenli mi frensiz mi olmalı?

Frenli ve frensiz gazlı piston arasındaki seçim kullanım konforuna bağlıdır. Sitedeki Runa Plus modelleri frenli, STD modeli frensizdir; Runa'nın ürün adında fren ibaresi geçmez ve hepsi 100 N'dir. Montaj mantığı aynıdır ama bağlantı ölçüleri ve kapak tablosu modele göre değişebilir, bu yüzden modelin kendi bilgisine bakılır.